ԻՄ ԼԱ՛Վ ԸՆԿԵՐ…..

Իսկական ընկերը բարիքներից մեծագույնն է…
5- րդ <<Ա>> դասարանի դասղեկ Վ.Քոչարյանի տարեվերջյան միջոցառումը այն եզակի օրերից մեկն էր, երբ հնարավորություն ընձեռվեց գնահատելու և մեծարելու բազմավաստակ ու նվիրյալ Ընկեր֊մանկավարժին։
Մեր դպրոցում ավանդույթ է դարձել ամեն ուսումնական տարվա ավարտին շնորհակալագրեր հանձնել և երախտագիտության խոսքեր ասել ուսուցիչ֊ընկերներին, որոնց շնորհիվ աշակերտներն այս ուսումնական տարում ունեցել են հաղթանակներ և ձեռքբերումներ։
Աշակերտներն իրենց խոսքում նշեցին, որ ընկերությունը թանկ է, և անգնահատելի է այն ընկերը, ում հետ կարող ես հաղթահարել ամենադժվար պահն ու ամենածանր իրավիճակը, բազմապատկել ուրախությունը:
Եվ, իհա՛րկե , լավ ընկեր ունենալու համար նախ ինքդ պետք է լավ ընկեր լինես։

Միայն մանկական երազների իրականացումը կարող է երջանկություն բերել: Զ.Ֆրեյդ

Բարև երեխաների պաշտպանության միջազգային օր….. Թող աշխարհի բոլոր մանուկները մեծանան ընտանիքներում, ստանան ծնողների ջերմությունն ու սերը, և իրենց վառ աչուկներով լուսավորեն մեր մոլորակը……ամեն օր ավելի ու ավելի ամուր կանգնեն հողի վրա և դառնան ապագայի լուսավոր կերտողներ…

Ա՜խ, մեգել երգիրս տեսնեի…

Դրո ( Դրաստամատ Կանայան 1883-1956) 

Հայաստանի Առաջին Հանրապետության  զորավար,ֆիդայի, վրիժառու, Ազատագրական շարժման գործիչ, Առաջին Հանրապետության հիմնադիրներից,  ռազմական նախարար (1920 թվական) ։Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Դրոն, նպատակ դնելով վերականգնել Հայաստանի անկախությունը  Խորհրդային միությունից, դարձավնացիստական Գերմանիայի զինված ուժերի կազմում ստեղծված Հայկական լեգեոնի հրամանատար։

1-ին համաշխարհային պատերազմ

Դրոն իր ողջ ռազմական տաղանդով փայլեց Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ նշանակվեց Երկրորդ կամավորական գնդի հրամանատար և գործում էր Վանի ուղղությամբ: 1915 թվականին կամավորական զորագնդի գլուխ անցած Դրոն մտնում է Վան: Նրա կողմից իրականացված բոլոր մարտերը ունենում են փայլուն ելքեր։ Դրոն արդեն մեծ հեղինակություն ուներ որպես հրամանատար օսմանյան բանակի դեմ տարած հաղթանակներով։

Հետաքրքիր դիպված կա Դրոյի` այդ շրջանի կյանքի մասին: Երբ նա վիրավոր պառկած էր Թիֆլիսի զինվորական հոսպիտալում, նրան է այցելում անձամբ Նիկոլայ Երկրորդ կայսրը` պետական պարգև հանձնելու: Հիվանդասենյակում ցարը հարցնում է Դրոյին, թե որտեղ է սովորել այդպես քաջաբար կռվել: «Հեղափոխության մեջ»,-պատասխանում է Դրոն: Թուլասիրտ կայսրը շտապում է դուրս գալ Դրոյի հիվանդասենյակից:

Բաշ-Ապարանի ճակատամարտ

1918թվականի մայիսի 23-27-ին Դրոն ստանձնեց Ապարանի ճակատամարտի հրամանատարությունը։   Ապարանի   ճակատամարտը, հիրավի, Դրաստամատ Կանայանի փառքի գագաթնակետն էր։ Հայ ժողովրդի համար ամենաօրհասական  այդ  օրերին  նա կարողացավ ո՛չ միայն կասեցնել թուրքական 13.000-ոց  զորաբանակի  առաջխաղացումը դեպի Երևան, այլև   ջախջախիչ    հարված  հասցրեց   թուրքերին,  որոնք  խուճապահար  փախան մարտադաշտից։

 Հայ-ադրբեջանական կռիվներ

1919 թվականի դեկտեմբերի կեսերին 600 զինվորով Գորիս է հասնում Զանգեզուր — Ղարաբաղի ռազմական ուժերի ընդհանուր հրամանատար նշանակված Դրոն։ Կարճ ժամանակում՝ մինչև հունվարի 19-ը, ողջ Զանգեզուրն ազատագրվում է, Դրոյի ընդհանուր հրամանատարությամբ կռվում էին Նժդեհի, Յապոնի, Տաթևացի Վարդանի, Արտեմ Խանզատյանի և մյուս հրամանատարների առաջնորդած մարտական ուժերը:

Հայ-թուրքական պատերազմ

1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ Հայաստանի կառավարությունը, ելնելով ռազմաճակատում տիրող կացությունից, հայկական զորաբանակի հրամանատարության ուժերը կենտրոնացնում է հիմնականում  Կարսի  և  Սուրմալուի ուղղությամբ, եթե  թորքերը հաղթեին  Սուրմալուի ճակատում ուղակիորեն մտնում էին Երևան։ Կարսի ճակատի հրամանատարը Մովսես Սիլիկյանն էր, Սուրմալուինը ՝ Դրոն։ Սուրմալուի ճակատում թուրքական կանոնավոր  և  քրդական ավելի  քան  10.000-անոց   զորագնդերի  դեմ  կանգնած  էին 3.000 մարտունակ և հայրենիքին ու Դրոյի քաջակորով հայորդիները։ Մի քանի օր ընթացող կռիվներում հայ զինվորները պարտության են մատնում թուրքերին և ծանր կորուստներ պատճառելով հարկադրում  նահանջել։

2-րդ համաշխարհային պատերազմ

Երկրորդ համաշխարհայինի  տարիներին Դրոն, մեծ մասամբ Գերմանիան  կառավարող կլանի հետ իր անձնական կապերի շնորհիվ՝ փրկելով Եվրոպայի հայությանը նացիստական Գերմանիայի կոտորածից և նպատակ դնելով վերականգնել Հայաստանի անկախությունը Խորհրդային միությունից, դարձավ Գերմանական բանակի գեներալ։

Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին գերակշռող էր Դրոյի դերը հայ ռազմագերիների փրկության աշխատանքներում։ Առհասարակ նա էապես նպաստեց, որ ֆաշիստական Գերմանիան  փոխեր իր վերաբերմունքը հայերի հանդեպ, և հայերը Եվրոպայում չունենային հրեաների  ճակատագիրը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Դրոն ձերբակալվել է, բայց շուտով ազատ է արձակվել։ Հաստատվում էԱՄՆ- ում, որտեղ շարունակել է զբաղվել քաղաքական ակտիվ գործունեությամբ՝ հայկական հարցի լուծման համար։ Այնուհետև հաստատվել է Լիբանանում:

Դրոն մահացել է 1956 թվականի մարտի 8-ին. նրա վերջին խոսքերն էին.       «Ա՜խ, մեգել երգիրս տեսնեի» բառերը։ Մարմինը հողին է հանձնվել Բոստոնում։ 2000 թվականի մայիսի 29-ին վերահուղարկավորվել է Ապարանի Ճակատամարտի հուշահամալիրի աջ եզրաթմբի  վրա։

Մայիսյան հաղթանակ

Մայիսը մեր ժողովրդի համար խորհրդանշական ամիս է,համազգային մաքառման,պայքարի ու փառահեղ հաղթանակների ամիս։ Ավարայր,Սարդարապատ,Շուշի՝ մայիսյան երեք գոյամարտեր,որոնք բախտորոշ եղան մեր ժողովրդի համար։ Սարդարապատի հաղթանակի ու Առաջին հանրապետության 100-ամյակի առթիվ տոնական միջոցառում էր կազմակերպել Լ.Օսիպյանը 7֊րդ <<Բ>> դասարանի մասնակցությամբ՝ <<Մայիսյան հաղթանակ>> խորագրով։
Աշակերտնեը հայ զինվորի հաղթական ոգու և բազկի զորության մասին խոսեցին հպարտությամբ և գովերգեցին հայի աննկուն ոգին։
Ծածանվեց եռագույնը….
Ծածանվեց որպես հայ ժողովրդի գոյատևման ,որպես հավերժության խորհրդանիշ։
Աշակերտների այցը հուշահամալիր էլ ավելի էր ոգևորել նրանց, և պարտավորեցրել լինել հայրերիքին արժանի զավակ։

Սարդարապատ֊100 

Ուղիղ մեկ դար առաջ հայ ժողովուրդը Բաշ-Ապարանում ՙ Սարդարապատում և Ղարաքիլիսայում տարավ իր պատմության փառահեղ հաղթանակներից մեկը` ջախջախելով թուրքական զորամիավորումները։ Հայ ժողովուրդը հաղթեց, որովհետև հույսը դրեց ոչ թե ուրիշների, այլ ինքն իր վրա, հաղթեց, որովհետև հասկացավ, որ ազգային պետությունն է ինքնության ու արժանապատվության միակ երաշխիքը։Եվ այդ հաղթանակը հային նվիրեց հայրենիք:

7֊րդ <<Բ>>դասարան՝ դասղեկ ՝ Լ. Օսիպյանի ուղեկցուըթյամբ Սարդարապատում։

Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն 100

Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն 

Հայ ժողովրդի կյանքում եղած բազմաթիվ պատերազմներից հետո ստեղծվեց Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը՝  պետականության հիմնասյուների իսպառ բացակայությամբ:

1918թ. Մայիսյան ճակատագրական, ծայրահեղ ծանր օրերին, երբ թուրքական զորքերը ներխուժել էին Արարատյան դաշտ և անմիջականորեն սպառնում էին Սուրբ Էջմիածնին ու Երևանին, երբ դրված էր հայ ժողովրդի լինել-չլինելու հարցը, երբ մի պահ հուսալքությունը ստացել էր համատարած բնույթ, Արամը չընկրկեց: Նա մինչև վերջ մնաց անկոտրում, լավատես, գործնական, անարգ թշնամուն հակահարված հասցնելու հարցում անզիջում և կարողացավ իր շուրջը համախմբել նվիրյալ այլ գործիչների ու ժողովրդի մեջ բորբոքել պայքարի ոգին: Արդյունքում կազմակերպվեցին Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերը, որոնք էլ հնարավոր դարձրին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծումը:

Արամը դարձավ հայոց պայքարի և ստեղծարար մտքի մարմնացումն ու ոգին: Իր գործունեության առաջին իսկ օրերից նա աչքի ընկավ իր ժողովրդին անսպառ նվիրվածությամբ, պատասխանատվությամբ, մեծ եռանդով, քաղաքական հասունությամբ, կազմակերպչական բացառիկ ձիրքով: Արամի համոզմունքն էր. ազատագրական պայքարի դրոշ բարձրացրած հայ ժողովուրդը պետք է հույսը դնի սեփական ուժերի վրա:

1918 թվականի Մայիսի 28-ին՝  մայիսյան հերոսամարտերից՝ Սարդարապատից, Բաշ-Ապարանից և Ղարաքիլիսայից  հետո հիմնադրվեց   Առաջին հանրապետությունը : Այն Գոյատևեց մինչև 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ը, երբ Հայաստտանը խորհրդայնացավ։ Չնայած կարճ կյանքին Առաջին Հանրապետության դերը անգնահատելի է պետականությունը վերագտնելու գործում:

1918 թ. հուլիսի 24-ին հրապարակվեց  անդրանիկ կառավարության կազմը. վարչապետ՝ Հովհաննես Քաջազնունի, արտաքին գործերի նախարար՝ Ալեքսանդր Խատիսյան,  ներքին գործերի նախարար՝  Արամ Մանուկյան:

1919թ. հունվարի 29-ին հայ ժողովուրդը կորցրեց իր բազմադարյան պատմության լավագույն գործիչներից մեկին՝ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հիմնադիր Արամ Մանուկյանին (Սարգիս Հարությունի Հովհաննիսյան): 

Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծման, ապա նաև պետականաշինության գործընթացում ունեցած առաջնակարգ և հսկայական ներդրման համար Արամ Մանուկյանը հայոց պատմության մեջ հավերժացավ որպես Առաջին Հանրապետության հիմնադիր:

 

՛՛ Թող մարեն աչքերս, միայն թե թող ծագի Հայաստանի անկախության արև ՛՛: Գևորգ Չաուշ

Գևորգ Չաուշ (Գևորգ  Չավուշ, Գևորգ Ադամյան 1870- 1905)

Հայ  ազգային-ազատագրական շարժման հերոս, հայդուկապետ: Գևորգ Չաուշը համիդյան արյունոտ վարչակարգի դեմ ոտքի ելած հայ ֆիդայական շարժման առաջին սերնդի ակնառու դեմքերից է, իր ժողովրդի ազատագրման գործին նվիրված անձնազոհ մարտիկ։

Եղել է այնպիսի հայտնի ֆիդայիների զինակիցը, ինչպիսին  են  Արաբոն, Դժոխք Հրայրը, Աղբյուր Սերոբը, Անդրանիկը: Մարտական մկրտությունն ստացել է առաջին ֆիդայիներից մեկի՝ Արաբոյի խմբում: Մասնակցել է Սասունի 1891– 1894  թթ-ի ինքնապաշտպանական մարտերին, հատկապես աչքի է ընկել Տալվորիկի 1893 թ-ի կռիվներում: 1894 թ-ի Սասունի ապստամբության պարտությունից հետո, ի թիվս այլ ֆիդայիների, ձերբակալվել ու բանտարկվել է Բիթլիսում, ապա՝ Մուշում: Մոտ 2 տարի հետո փախել է բանտից, ապաստանել Սասունում, ապա միացել է Գուրգենի (Բաղդասար Մալյան) և Հրայրի (Արմենակ Ղազարյան) խմբերին:

1901 թ-ի ապրիլին գլխավորել է Բերդակի, իսկ դեկտեմբերին՝ Նորշենի կռիվները, որոնք կարևոր տեղ ունեն հայդուկային շարժման պատմության մեջ: 1901 թ-ի նոյեմբերին մասնակցել է նաև Մշո Սբ Առաքելոց վանքի կռվին: Մարտերում աչքի է ընկել իր մարտավարությամբ և կազմակերպչական ձիրքով։ Դա է վկայում Բերդակ գյուղում բազմաթիվ թշնամու դեմ ընդամենը 4 հայդուկով մղված մարտի տակտիկան։

Գևորգ Չաուշը Անդրանիկի հետ միասին վրեժ է լուծել Աղբյուր Սերոբի մահվան համար։ Սերոբի մահից հետո շատերն առաջարկում էին, որ Գևորգը գլխավորի ֆիդայիներին, բայց Գևորգը՝ համեստ մարդ լինելով, իր տեղը զիջում է Անդրանիկին։

Չաուշի ամենահայտնի մարտերից մեկը Առաքելոց վանքի կռիվն է, որը կազմակերպել էր Անդրանիկը։ Գևորգն անձամբ ղեկավարել է Իշխանաձոր գյուղի պաշտպանությունը և այնտեղ ունեցել է ֆիդայիների ջոկատ։ Թուրքական կառավարությունը ստիպված է եղել սասունցիներին ուշադրության կենտրոնում պահելու համար այդ գյուղում զորանոց կառուցել։

Գևորգը գտնում էր, որ պետք էր դաշնակից լինել քրդերի հետ։ Դրա համար էլ նա մեծ հարգանք է վայելել քրդերի մոտ։ Բացի այդ Չաուշը դաժանաբար պատժում էր այն քրդերին, ովքեր թալանում էին հայ գյուղացուն:

Եղել է միակ ֆիդային, ով բոլոր ֆիդայական օրենքներին հակառակ ամուսնացել է այն աղջկա (Եղսո) հետ, որին սիրում էր դեռ շատ վաղուց ։ Եղսոն ու Գևորգը որդի են ունենում, որին կնքում են Վարդգես անունով։ Գևորգի մահից հետո թուրքերն ամեն կերպ ջանում են սպասնել Եղսոյին և Վարդգեսին։ Մանուկը և ծերունի Մակարն իրենց կյանքը զոհելով կարողանում են փրկել Գևորգի ընտանիքին:

Չաուշի շուրջ 40 հայդուկային կռիվներն աչքի են ընկել կազմակերպվածությամբ և գրեթե միշտ ավարտվել են հաղթանակով:

Գևորգ Չաուշի  պատգամը կնոջը

Եղսո՛, իմ ընկերների նվիրած ատրճանակն ամենաթանկ նվերն է: Հայդուկի զենքը խիզախ ոգի է սիրում: Այդ սուրբ զենքով խփի՛ր թշնամուն, խփի’ր, որտեղ էլ որ լինի: Իսկ եթե ստեղծվի վիճակ, երբ կարող ես թշնամու ձեռքն ընկնել, չվարանես ատրճանակի փողը քունքիդ մոտեցնել…

Չկա ավելի հզոր ուժ, քան գիտելիքը՝ գիտելիքներով զինված մարդը անպարտելի է : * Մ. Գորկի

Ուսուցչի ամբողջ հպարտությունը աշակերտների մեջ է, իր ցանած սերմերի աճի մեջ։
Այսօր 4֊րդ <<Բ>>դասարանի դասվար Ն.Տաշչյանը կյանիքի բաց ծով էր բաց թողնում գիտելիքներով օժտված նավաստիների։Աշակերտները սրտի թրթիռով և հուզմունքով հիշեցին իրենց առաջին սեպտեմբերի մեկը,իրենց առաջին ուսուցչուհուն,նրա մայրական հոգատարությունն ու խրատները ` աչքի լույսի պես պահպանել մայրենին։Խոստացան լինել հայրենիքին արժանի զավակ։Աշակերտներն իրենց հնչեղ երգերով,հուզիչ խոսքերով դահլիճը լցրին խինդ ու ծիծաղով։ Շնորհալի աշակերտներն իրենց կատարումներով հիացրեցին բոլորին։

ԻՐ ՎԵՐՋՆ ՈՒՆԻ ԱՄԵՆ ՀԵՔԻԱԹ

Այո՛,ավարտվեց մեր հերթական սերնդի ևս մի հեքիաթ։
Անսահման սիրով և ջերմությամբ շնորհավորում ենք 9-րդ դասարանի աշակերտներին`հիմնական դպրոցն ավարտելու կապակցությամբ: Դուք մեր երկրի,քաղաքի,դպրոցի հիմնաքարն եք: Թող ձեր անցնելիք ուղին հարթ ու լուսավոր լինի,դեպի երազանք տանող ճանապարհը`եթերային ու գունեղ: Մենք հավատով ու հույսով սպասում ենք այն վառ գալիքին,որի կերտողը դուք եք լինելու: Մենք հավատում ենք ձեզ և հպարտ ենք,որ մեր դպրոցի սաներն եք,որ մեր պատմության առաջին էջին ձեր անունն է գրված: Ձեզ բարի երթ,սիրելի շրջանավարտներ…

Իմ 12 մայրաքաղաքները

Հայաստանի Հանրապետության և մայիսյան հերոսամարտերի 100 ամյակին նվիրված միջոցառում էր կազմակերպել 5֊րդ <<Ա>> դասարանի դասղեկ Ա.Հարությունյանը,որը կրում էր <<Իմ 12 մայրաքաղաքները>> խորագիրը։
Աշակերտները հպարտությամբ ներկայացրեցին 12 մայրաքաղաքները կառուցած մեր հզոր արքաներին,նրանց դերն ու նշանակությունը։Չնայած մեզ բաժին հասած բոլոր դժվարություններին՝ հայի ոգին անկոտրում և պայքարող ,ստեղծող և արարող է։ Հպարտանալով մեր հաղթանակներով՝ աշակերտները խոստացան արժանի սերունդը լինել հզոր արքաների։